Systematische Übersicht
Die vorliegende Übersicht
der bisher bekannten Mineralarten des Waldviertels basiert auf den Erkenntnissen
aus dem Forschungsprojekt Neubearbeitung der
Mineralvorkommen und -fundstellen Niederösterreichs. Sie wurde im Buch
"Waldviertel - Kristallviertel" veröffentlicht, das in der
Schriftenreihe des Waldviertler Heimatbundes, Band 49 (März 2008), erschienen
ist. Diese Liste wird laufend mit dem wachsenden Kenntnisstand des Projektes
aktualisiert (aktueller Stand: Mai 2010). Darüber hinaus werden hier Fehler der
Textformatierung, die sich während der Drucklegung eingeschlichen haben,
korrigiert.
Synonyme, Varietätsnamen und veraltete Bezeichnungen
Erläuterungen
zur Tabelle:
Chemische
Formeln und systematische Reihung folgen dem LAPIS-Mineralienverzeichnis 2002,
mit Ergänzungen aus www.mindat.org.
Gruppen- und Reihennamen, Varietäten und Mineralgemenge sind in der Tabelle
kursiv geschrieben (was in oben genannter Publikation leider unterblieben ist).
Fragliche und vermutete, aber nicht eindeutig bestimmte Minerale sind mit einem
Fragezeichen versehen. Einige Minerale werden noch weiter unterteilt, je nach
Zusammensetzung (z. B. die Zeolithe). Da sie jedoch in der Mehrzahl der Fälle
nicht genau analysiert sind, werden sie hier nicht näher aufgeschlüsselt und
alle potentiell beteiligten Elemente in der chemischen Formel angeführt. Solche
Minerale sind mit einem * versehen.
|
I. Elemente und Legierungen |
||
|
KUPFER |
Cu |
kubisch |
|
SILBER |
Ag |
kubisch, hexagonal |
|
GOLD |
Au |
kubisch |
|
WISMUT |
Bi |
trigonal |
|
GRAPHIT |
C |
hexagonal, trigonal |
|
SCHWEFEL |
α-S |
orthorhombisch |
|
II. Sulfide und verwandte Verbindungen |
||
|
BORNIT |
Cu5FeS4 |
orthorhombisch |
|
PENTLANDIT |
(Ni,Fe)9S8 |
kubisch |
|
SPHALERIT |
α-ZnS |
kubisch |
|
CHALKOPYRIT |
CuFeS2 |
tetragonal |
|
TENNANTIT |
(Cu,Fe)12As4S13 |
kubisch |
|
TETRAEDRIT |
(Cu,Fe)12Sb4S13 |
kubisch |
|
GREENOCKIT |
ß-CdS |
hexagonal |
|
CUBANIT |
CuFe2S3 |
orthorhombisch |
|
GALENIT |
PbS |
kubisch |
|
ALABANDIN |
α-MnS |
kubisch |
|
PYRRHOTIN |
Fe0,85-1S |
monoklin |
|
COVELLIN |
CuS |
hexagonal |
|
TOCHILINIT |
(Fe0,9S)6 · 5 [(Mg,Fe)(OH)2] |
monoklin / triklin |
|
BISMUTHINIT |
Bi2S3 |
orthorhombisch |
|
PYRIT |
FeS2 |
kubisch |
|
COBALTIT |
CoAsS |
orthorhombisch |
|
MARKASIT |
FeS2 |
orthorhombisch |
|
ARSENOPYRIT |
FeAsS |
monoklin |
|
MOLYBDÄNIT |
MoS2 |
hexagonal / trigonal |
|
GALENOBISMUTIT |
PbBi2S4 |
orthorhombisch |
|
III. Halogenide |
||
|
JODARGYRIT |
AgJ |
hexagonal |
|
FLUORIT |
CaF2 |
kubisch |
|
PARATACAMIT |
(Cu,Zn)2(OH)3Cl |
trigonal |
|
IV. Oxide und Hydroxide |
||
|
EIS |
H2O |
hexagonal |
|
CUPRIT |
Cu2O |
kubisch |
|
ZINKIT |
(Zn,Mn)O |
hexagonal |
|
TENORIT |
CuO |
monoklin |
|
SPINELL |
MgAl2O4 |
kubisch |
|
Pleonast |
eisenhaltiger Spinell |
|
|
HERCYNIT |
FeAl2O4 |
kubisch |
|
Picotit |
chrom- und
magnesiumhaltiger Hercynit |
|
|
MAGNETIT |
FeFe2O4 |
kubisch |
|
CHROMIT |
(Fe,Mg)Cr2O4 |
kubisch |
|
MINIUM (?) |
Pb2PbO4 |
hexagonal |
|
CHRYSOBERYLL |
BeAl2O4 |
orthorhombisch |
|
KORUND |
Al2O3 |
trigonal |
|
Rubin |
roter Korund |
|
|
Saphir |
blauer Korund |
|
|
HÄMATIT |
α-Fe2O3 |
trigonal |
|
ILMENIT |
FeTiO3 |
trigonal |
|
PYROPHANIT |
MnTiO3 |
trigonal |
|
ECANDREWSIT |
(Zn,Fe,Mn)TiO3 |
trigonal |
|
QUARZ |
SiO2 |
trigonal |
|
Achat |
farbig gebänderter,
feinkristalliner Quarz |
|
|
Amethyst |
violetter Quarz |
|
|
Bergkristall |
klarer, farbloser Quarz |
|
|
Carneol |
gelber bis roter,
feinkristalliner Quarz |
|
|
Chalcedon |
traubiger,
feinkristalliner Quarz |
|
|
Citrin |
klarer, gelber Quarz |
|
|
Eisenkiesel |
durch Eisenoxide rot
gefärbter Quarz |
|
|
Flint (Feuerstein) (?) |
feinkörnig-dichter, mit
Opal durchsetzter Quarz |
|
|
Hornstein |
farbiger,
feinkörnig-dichter Quarz |
|
|
Jaspis |
farbiger,
feinkörnig-dichter Quarz |
|
|
Kappenquarz |
zonar gebauter Quarz mit
abhebbarer Kristallspitze |
|
|
Milchquarz |
trüber, milchigweißer
Quarz |
|
|
Morion |
dunkel-rauchbrauner bis
braunschwarzer Quarz |
|
|
Onyx |
schwarz-weiß gebänderter,
feinkristalliner Quarz |
|
|
Plasma |
lauchgrüner, feinkörnig-dichter
Quarz |
|
|
Rauchquarz |
rauchfarbener Quarz |
|
|
Rosenquarz |
rosafarbener, derber Quarz |
|
|
Sardonyx |
braun- bis schwarz-weiß
gebänderter, feinkristalliner Quarz |
|
|
TRIDYMIT |
SiO2 |
monoklin |
|
CRISTOBALIT |
SiO2 |
tetragonal |
|
OPAL |
SiO2 · n H2O |
amorph |
|
Dendritenopal |
Opal mit braunen bis
schwarzen, bäumchenartig verästelten Einschlüssen |
|
|
Holzopal (Xylolith) |
verkieseltes Holz |
|
|
Hyalit |
klarer, farbloser Opal
(Glasopal, Wasseropal) |
|
|
Menilitopal |
verkieselte Diatomit- bzw.
Kieselgurlagen |
|
|
Milchopal |
trüber, milchigweißer Opal |
|
|
RUTIL |
TiO2 |
tetragonal |
|
Sagenit |
gitterförmig verwachsener
Rutil |
|
|
MANGANOMELAN |
Gemenge aus Mangan-Oxiden
und -Hydroxiden |
|
|
WAD |
Gemenge aus Mangan-Oxiden |
|
|
PYROLUSIT |
ß-MnO2 |
tetragonal |
|
KASSITERIT |
SnO2 |
tetragonal |
|
TODOROKIT |
(Mn,Ca,Na)(Mn,Mg,Mn)6O12 · 3-4,5 H2O |
monoklin |
|
ANATAS |
TiO2 |
tetragonal |
|
BROOKIT |
TiO2 |
orthorhombisch |
|
WOLFRAMIT |
(Fe,Mn)WO4; Glied
der Mischungsreihe Ferberit - Hübnerit |
monoklin |
|
WOLFRAMO-IXIOLITH |
(Fe,Mn,Nb)(Nb,W,Ta)O4 |
monoklin |
|
COLUMBIT |
(Fe,Mn)(Nb,Ta)2O6;
Glied der Mischungsreihe Ferrocolumbit - Manganocolumbit |
orthorhombisch |
|
FERROCOLUMBIT |
FeNb2O6;
wird auch (Ferro-)Niobit genannt |
orthorhombisch |
|
EUXENIT-(Y) |
(Y,Ca,Ce,U,Th)(Nb,Ta,Ti)2O6 |
orthorhombisch |
|
THORIANIT |
ThO2 |
kubisch |
|
URANINIT |
UO2 |
kubisch |
|
NORDSTRANDIT |
Al(OH)3 |
triklin |
|
GIBBSIT |
γ-Al(OH)3 |
monoklin |
|
BRUCIT |
Mg(OH)2 |
trigonal |
|
MEIXNERIT |
Mg6Al2(OH)18
· 4 H2O |
trigonal |
|
DIASPOR |
α-AlO(OH) |
orthorhombisch |
|
GOETHIT |
α-FeO(OH) |
orthorhombisch |
|
LEPIDOKROKIT |
γ-FeO(OH) |
orthorhombisch |
|
LIMONIT |
Gemenge aus
Eisen-Oxihydroxiden |
|
|
MANGANIT |
γ-MnO(OH) |
monoklin |
|
V. Karbonate und verwandte Verbindungen |
||
|
CALCIT |
Ca[CO3] |
trigonal |
|
Blätterspat / Papierspat |
dünntafeliger Calcit |
|
|
Doppelspat |
wasserklarer
Calcitrhomboeder |
|
|
Kanonenspat |
säuliger,
pseudohexagonaler Calcit |
|
|
MAGNESIT |
Mg[CO3] |
trigonal |
|
Gelmagnesit |
feinkörnig-dichter, oft
kieselsäurehaltiger Magnesit |
|
|
SIDERIT |
Fe[CO3] |
trigonal |
|
Pistomesit |
magnesiumhaltiger Siderit |
|
|
Sideroplesit |
magnesiumhaltiger Siderit |
|
|
RHODOCHROSIT |
Mn[CO3] |
trigonal |
|
SMITHSONIT |
Zn[CO3] |
trigonal |
|
DOLOMIT |
CaMg[CO3]2 |
trigonal |
|
Geldolomit ("Gurhofian") |
feinkörnig-dichter, oft
kieselsäurehaltiger Dolomit |
|
|
ANKERIT |
Ca(Fe,Mg,Mn)[CO3]2 |
trigonal |
|
HUNTIT |
CaMg3[CO3]4 |
trigonal |
|
ARAGONIT |
Ca[CO3] |
orthorhombisch |
|
Eisenblüte |
korallenförmig verästelter
Aragonit |
|
|
CERUSSIT |
Pb[CO3] |
orthorhombisch |
|
AZURIT |
Cu3[OH/CO3]2 |
monoklin |
|
MALACHIT |
Cu2[(OH)2/CO3] |
monoklin |
|
HYDROZINKIT |
Zn5[(OH)3/CO3]2 |
monoklin |
|
SYNCHISIT * |
Ca(Ce,La,Nd,Y)[F/(CO3)2] |
monoklin / trigonal |
|
BISMUTIT (?) |
(BiO)2[CO3] |
tetragonal |
|
HYDROMAGNESIT |
Mg5[OH/(CO3)2]2 · 4 H2O |
monoklin |
|
DYPINGIT |
Mg5[OH/(CO3)2]2 · 5 H2O |
monoklin |
|
SJÖGRENIT |
Mg6Fe2[(OH)16/CO3] ·
4 H2O |
hexagonal |
|
HYDROTALKIT |
Mg6Al2[(OH)16/CO3] ·
4 H2O |
trigonal |
|
PYROAURIT |
Mg6Fe2[(OH)16/CO3] ·
4 H2O |
trigonal |
|
VI. Sulfate und verwandte Verbindungen |
||
|
COELESTIN (?) |
Sr[SO4] |
orthorhombisch |
|
BARYT |
Ba[SO4] |
orthorhombisch |
|
BROCHANTIT |
Cu4[(OH)6/SO4] |
monoklin |
|
ALUNIT |
KAl3[(OH)6/(SO4)2] |
trigonal |
|
NATROJAROSIT |
NaFe3[(OH)6/(SO4)2] |
trigonal |
|
JAROSIT |
KFe3[(OH)6/(SO4)2] |
trigonal |
|
HYDRONIUM-JAROSIT |
(H3O)Fe3[(OH)6/(SO4)2] |
trigonal |
|
PLUMBOJAROSIT |
Pb0,5Fe3[(OH)6/(SO4)2] |
trigonal |
|
SZOMOLNOKIT |
Fe[SO4] · H2O |
monoklin |
|
ROZENIT |
Fe[SO4] ·
4 H2O |
monoklin |
|
CHALKANTHIT |
Cu[SO4] ·
5 H2O |
triklin |
|
HEXAHYDRIT |
Mg[SO4] ·
6 H2O |
monoklin |
|
MELANTERIT |
Fe[SO4] ·
7 H2O |
monoklin |
|
EPSOMIT |
Mg[SO4] ·
7 H2O |
orthorhombisch |
|
COQUIMBIT |
Fe2[SO4]3 · 9 H2O |
trigonal |
|
PARACOQUIMBIT |
Fe2[SO4]3 · 9 H2O |
hexagonal |
|
ALUNOGEN |
Al2[SO4]3 · 17 H2O |
triklin |
|
RÖMERIT |
FeFe2[SO4]4 · 14 H2O |
triklin |
|
PICKERINGIT (?) |
MgAl2[SO4]4 · 22 H2O |
monoklin |
|
HALOTRICHIT |
FeAl2[SO4]4 · 22 H2O |
monoklin |
|
GIPS |
Ca[SO4] · 2 H2O |
monoklin |
|
FIBROFERRIT |
Fe[OH/SO4] · 5 H2O |
trigonal |
|
FELSÖBÁNYAIT |
Al4[(OH)10/SO4] · 5
H2O |
monoklin |
|
COPIAPIT |
FeFe4[(OH)2/(SO4)6] ·
20 H2O |
triklin |
|
MAGNESIOCOPIAPIT |
MgFe4[(OH)2/(SO4)6] ·
20 H2O |
triklin |
|
ALUMINOCOPIAPIT |
Al0,7Fe4[(OH)2/(SO4)6]
· 20 H2O |
triklin |
|
ETTRINGIT |
Ca6Al2[(OH)12/(SO4)3]
· 26 H2O |
trigonal |
|
METAVOLTIN |
K2Na6(Fe,Cu,Zn)Fe6[(OH)4/(SO4)12]
· 6 H2O |
trigonal |
|
SLAVIKIT |
NaMg2Fe5[(OH)6/(SO4)7]
· 33 H2O |
trigonal |
|
SCHEELIT |
Ca[WO4] |
tetragonal |
|
VII. Phosphate und verwandte Verbindungen |
||
|
GRAFTONIT |
(Fe,Mn,Ca)3[PO4]2 |
monoklin |
|
XENOTIM-(Y) |
Y[PO4] |
tetragonal |
|
MONAZIT * |
(Ce,La,Nd,Sm,Th)[PO4] |
monoklin |
|
Cheralith |
calciumreicher Monazit |
|
|
TRIPLIT |
(Mn,Fe,Mg,Ca)2[(F,OH)/PO4] |
monoklin |
|
CRANDALLIT |
CaAl3[(OH)6/PO3(OH)/PO4] |
trigonal |
|
|
||
|
APATIT |
Mineralgruppe |
|
|
FLUORAPATIT |
Ca5[F/(PO4)3] |
hexagonal |
|
Karbonat-Fluorapatit
(?) |
Ca5[(F,O)/(PO4,CO3)3] |
|
|
HYDROXYLAPATIT |
Ca5[OH/(PO4)3] |
hexagonal |
|
Karbonat-Hydroxylapatit
(?) |
Ca5[(OH,O)/(PO4,CO3)3] |
|
|
|
||
|
PYROMORPHIT |
Pb5[Cl/(PO4)3] |
hexagonal |
|
METAVARISCIT |
Al[PO4] · 2 H2O |
monoklin |
|
VARISCIT |
Al[PO4] · 2 H2O |
orthorhombisch |
|
VIVIANIT |
Fe3[PO4]2 · 8 H2O |
monoklin |
|
BRUSHIT |
Ca[PO3(OH)] · 2 H2O |
monoklin |
|
BERAUNIT |
FeFe5[(OH)5/(PO4)4] ·
6 H2O |
monoklin |
|
NATRODUFRENIT |
Na0,5-1(Fe,Fe)(Fe,Al)5[(OH)6/(PO4)4]
· 2 H2O |
monoklin |
|
TÜRKIS |
Cu(Al,Fe)6[(OH)4/(PO4)2]2
· 4 H2O |
triklin |
|
SAMPLEIT |
NaCaCu5[Cl/(PO4)4] · 5
H2O |
orthorhombisch |
|
DELVAUXIT |
(Ca,Mg)(Fe,Al)4[(OH)4/(PO4,SO4,CO3)]2
· 4-6 H2O |
amorph |
|
AUTUNIT |
Ca[UO2/PO4]2 · 10-12 H2O |
tetragonal |
|
URANOCIRCIT |
Ba[UO2/PO4]2 · 10 H2O |
tetragonal |
|
META-AUTUNIT |
Ca[UO2/PO4]2 · 6-8 H2O |
tetragonal |
|
META-URANOCIRCIT |
Ba[UO2/PO4]2 · 8-6 H2O |
tetragonal / monoklin |
|
VIII. Silikate |
||
|
PHENAKIT |
Be2[SiO4] |
trigonal |
|
|
||
|
OLIVIN |
Mineralgruppe |
|
|
FORSTERIT |
Mg2[SiO4] |
orthorhombisch |
|
Olivin |
(Mg,Fe)2[SiO4];
Glied der Mischungsreihe Forsterit - Fayalit; auch Mineralgruppe |
|
|
Pilit |
tw. in Amphibole
umgewandelter Olivin (veralteter Name) |
|
|
|
||
|
GRANAT |
Mineralgruppe |
|
|
PYROP |
Mg3Al2[SiO4]3 |
kubisch |
|
ALMANDIN |
Fe3Al2[SiO4]3 |
kubisch |
|
SPESSARTIN |
Mn3Al2[SiO4]3 |
kubisch |
|
GROSSULAR |
Ca3Al2[SiO4]3 |
kubisch |
|
Hessonit |
eisenhaltiger Grossular |
|
|
HIBSCHIT |
Ca3Al2[(OH)6-1/(SiO4)1,5-2,5] |
kubisch |
|
ANDRADIT |
Ca3Fe2[SiO4]3 |
kubisch |
|
Topazolith |
aluminiumhaltiger Andradit |
|
|
|
||
|
ZIRKON |
Zr[SiO4] |
tetragonal |
|
SILLIMANIT |
Al2[O/SiO4] |
orthorhombisch |
|
ANDALUSIT |
Al2[O/SiO4] |
orthorhombisch |
|
KYANIT |
Al2[O/SiO4] |
triklin |
|
TOPAS |
Al2[(F,OH)2/SiO4] |
orthorhombisch |
|
STAUROLITH |
(Fe,Mg,Zn)1,5-2Al9[O6/(OH,O)2/(SiO4)4] |
monoklin |
|
KLINOHUMIT |
(Mg,Fe)9[(F,OH)2/(SiO4)4] |
monoklin |
|
TITANIT |
CaTi[O/SiO4] |
monoklin |
|
Sphen |
verzwillingter Titanit in
alpinotypen Klüften |
|
|
DUMORTIERIT |
Al6,5-7[(O,OH)3/BO3/(SiO4)3] |
orthorhombisch |
|
BERTRANDIT |
Be4[(OH)2/Si2O7] |
orthorhombisch |
|
HEMIMORPHIT |
Zn4[(OH)2/Si2O7] ·
H2O |
orthorhombisch |
|
|
||
|
AXINIT |
Mineralgruppe |
|
|
MAGNESIO-AXINIT |
Ca2MgAl2B[O/OH/(Si2O7)2] |
triklin |
|
FERRO-AXINIT |
Ca2FeAl2B[O/OH/(Si2O7)2] |
triklin |
|
MANGANAXINIT |
Ca2MnAl2B[O/OH/(Si2O7)2] |
triklin |
|
|
||
|
LAWSONIT |
CaAl2[(OH)2/(Si2O7)] ·
H2O |
orthorhombisch |
|
KLINOZOISIT |
Ca2(Al,Fe)Al2[O/OH/SiO4/Si2O7] |
monoklin |
|
EPIDOT |
Ca2(Fe,Al)Al2[O/OH/SiO4/Si2O7] |
monoklin |
|
PIEMONTIT |
Ca2(Mn,Fe)(Al,Mn)2[O/OH/SiO4/Si2O7] |
monoklin |
|
ALLANIT * |
Ca(Ce,La,Y)(Fe,Mn)(Al,Fe)2[O/OH/SiO4/Si2O7] |
monoklin |
|
ZOISIT |
Ca2Al3[O/OH/SiO4/Si2O7] |
orthorhombisch |
|
Thulit |
manganhaltiger Zoisit |
|
|
PUMPELLYIT * |
Ca2(Fe,Mg,Fe,Mn)(Al,Fe,Mn)2[(OH,O)2/SiO4/Si2O7]
· H2O |
monoklin |
|
VESUVIAN |
Ca19(Mg,Fe,Ti,Mn)4Al9[(OH,F)10/(SiO4)10/(Si2O7)4] |
tetragonal |
|
BERYLL |
Be3Al2[Si6O18] |
hexagonal |
|
Aquamarin |
blauer
Beryll |
|
|
CORDIERIT |
Mg2Al3[AlSi5O18] |
orthorhombisch |
|
Pinit |
Muskovit-Pseudomorphose nach Cordierit |
|
|
SEKANINAIT |
(Fe,Mg)2Al3[AlSi5O18] |
orthorhombisch |
|
|
||
|
TURMALIN |
Mineralgruppe |
|
|
ROSSMANIT |
Na<0,5(Al,Li,Mn)3Al6[(OH)4/(BO3)3/Si6O18] |
trigonal |
|
ELBAIT |
Na(Li,Al)3Al6[(OH,F)4/(BO3)3/Si6O18] |
trigonal |
|
Rubellit |
rosaroter Elbait |
|
|
DRAVIT |
NaMg3Al6[(OH)4/(BO3)3/Si6O18] |
trigonal |
|
SCHÖRL |
NaFe3(Al,Fe)6[(OH)4/(BO3)3/Si6O18] |
trigonal |
|
OLENIT |
Na0,5-1Al3Al6[(O,OH)4/BO3)3/Si6O18] |
trigonal |
|
BUERGERIT |
NaFe3Al6[F/O3/(BO3)3/Si6O18] |
trigonal |
|
UVIT |
Ca(Mg,Fe)3MgAl5[(OH,F)4/(BO3)3/Si6O18] |
trigonal |
|
|
||
|
MILARIT |
KCa2AlBe2[Si12O30] ·
H2O |
hexagonal |
|
|
||
|
PYROXENE |
Mineralgruppe |
|
|
KLINOPYROXENE |
Mineralreihe |
|
|
DIOPSID |
CaMg[Si2O6] |
monoklin |
|
Chromdiopsid |
chromhaltiger Diopsid |
|
|
Diallag |
aluminium- und
eisenhaltiger Diopsid |
|
|
Fassait |
eisen- und
aluminiumhaltiger Diopsid |
|
|
Kokkolith |
eisenreicher Diopsid
(veralteter Name) |
|
|
Salit |
eisenhaltiger Diopsid |
|
|
HEDENBERGIT |
CaFe[Si2O6] |
monoklin |
|
Ferrosalit |
magnesiumhaltiger
Hedenbergit |
|
|
AUGIT |
(Ca,Na)(Mg,Fe,Al,Fe,Ti)[(Si,Al)2O6] |
monoklin |
|
OMPHACIT |
(Ca,Na)(Mg,Al)[Si2O6] |
monoklin |
|
ORTHOPYROXENE |
Mineralreihe |
|
|
ENSTATIT |
Mg2[Si2O6] |
orthorhombisch |
|
Bronzit |
eisenhaltiger Enstatit |
|
|
(ORTHO-) FERROSILIT |
Fe2[Si2O6] |
orthorhombisch |
|
Hypersthen |
magnesiumhaltiger (Ortho-)
Ferrosilit |
|
|
|
||
|
AMPHIBOLE |
Mineralgruppe |
|
|
KLINOAMPHIBOLE |
Mineralreihe |
|
|
CUMMINGTONIT |
(Mg,Fe)7[OH/Si4O11]2 |
monoklin |
|
MAGNESIO-ARFVEDSONIT |
(Na,K)Na2(Mg,Fe)4Fe[(OH,F)/Si4O11]2 |
monoklin |
|
Anophorit |
calcium- und titanhaltiger
Magnesio-Arfvedsonit |
|
|
RICHTERIT |
(Na,K)(Ca,Na)2(Mg,Mn,Fe)5[(OH,F)/Si4O11]2 |
monoklin |
|
KATOPHORIT |
Na2Ca(Fe,Mg)4(Al,Fe)[OH/AlSi3O11]2 |
monoklin |
|
TREMOLIT |
Ca2Mg5[(OH,F)/Si4O11]2 |
monoklin |
|
AKTINOLITH |
Ca2(Mg,Fe)5[OH/Si4O11]2 |
monoklin |
|
Amiant |
haarförmiger Aktinolith in
alpinotypen Klüften |
|
|
Bergleder / -holz / -kork |
lederartiger Aktinolith,
Antigorit oder Palygorskit |
|
|
Byssolith |
haarförmiger Aktinolith in
alpinotypen Klüften (veralteter Name) |
|
|
Smaragdit |
gering chromhaltiger
Aktinolith (veralteter Name) |
|
|
FERRO-AKTINOLITH |
Ca2(Fe,Mg)5[OH/Si4O11]2 |
monoklin |
|
HORNBLENDE |
Ca2(Mg,Fe)4(Al,Fe)[(OH,F)2/Al0,5Si3,5O11]2 |
monoklin |
|
EDENIT |
NaCa2(Mg,Fe)5[OH/Al0,5Si3,5O11]2 |
monoklin |
|
FERRO-EDENIT |
NaCa2(Fe,Mg)5[OH/Al0,5Si3,5O11]2 |
monoklin |
|
PARGASIT |
NaCa2(Mg,Fe)4Al[(OH,F)/AlSi3O11]2 |
monoklin |
|
FERROPARGASIT |
NaCa2(Fe,Mg)4Al[OH/AlSi3O11]2 |
monoklin |
|
ORTHOAMPHIBOLE |
Mineralreihe |
|
|
ANTHOPHYLLIT |
(Mg,Fe)7[OH/Si4O11]2 |
orthorhombisch |
|
URALIT |
Pseudomorphose von
Amphibol nach Pyroxen |
|
|
|
||
|
WOLLASTONIT |
Ca3[Si3O9] |
monoklin / triklin |
|
BAVENIT |
Ca4Al2Be2[(OH)2/Si9O26] |
orthorhombisch |
|
PREHNIT |
Ca2Al[(OH)2/AlSi3O10] |
orthorhombisch |
|
AMSTALLIT |
CaAl[(OH)2/AlSi3O8(OH)2]
· H2O |
monoklin |
|
APOPHYLLIT * |
(K,Na)Ca4[(F,OH)/(Si4O10)]2 ·
8 H2O; auch Mineralgruppe |
tetragonal |
|
PYROPHYLLIT |
Al2[(OH)2/Si4O10] |
triklin / monoklin |
|
TALK |
Mg3[(OH)2/Si4O10] |
triklin / monoklin |
|
|
||
|
GLIMMER |
Mineralgruppe |
|
|
PARAGONIT |
NaAl2[(OH)2/AlSi3O10] |
monoklin |
|
MUSKOVIT |
KAl2[(OH,F)2/AlSi3O10] |
trigonal / monoklin |
|
Phengit |
siliciumreicher Muskovit |
|
|
BIOTIT |
K(Mg,Fe,Mn)3[(OH,F)2/(Al,Fe,Ti)Si3O10] |
monoklin |
|
Anomit |
Biotitvarietät (veraltete
Bezeichnung) |
|
|
PHLOGOPIT |
KMg3[(F,OH)2/AlSi3O10] |
monoklin |
|
EPHESIT |
NaLiAl2[(OH)2/Al2Si2O10] |
triklin |
|
MARGARIT |
CaAl2[(OH)2/Al2Si2O10] |
monoklin |
|
HYDROBIOTIT |
Mischstruktur aus Glimmern
und Tonmineralen |
|
|
LEPIDOLITH |
lithiumhaltiger
Hellglimmer |
|
|
SERIZIT |
feinschuppiger Hellglimmer |
|
|
|
||
|
SMEKTIT |
Sammelname für quellfähige
Tonminerale; auch Mineralgruppe |
|
|
ILLIT |
K0,7(Al,Mg,Fe)2[(OH)2/(Al,Si)Si3O10] |
monoklin |
|
TOSUDIT |
(Na,Ca0,5,K)0,3(Mg,Fe)5(Al,Fe,Mg)2-3Al[(OH)5/(Si,Al)4O10]2
· 2-4 H2O |
monoklin |
|
MONTMORILLONIT |
(Na,Ca0,5)0,3(Al,Mg)2[(OH)2/Si4O10]
· 4 H2O |
monoklin |
|
NONTRONIT |
(Na,Ca0,5)0,3Fe2[(OH)2/(Si,Al)4O10]
· 4 H2O |
monoklin |
|
SAPONIT |
(Ca0,5,Na)0,3(Mg,Fe)3[(OH)2/(Si,Al)Si3O10]
· 4 H2O |
monoklin |
|
PIMELIT (?) |
(Ca0,5,Na)0,3(Ni,Mg)3[(OH)4/(Si,Al)4O10]
· 4 H2O |
monoklin |
|
STEVENSIT |
(Na,Ca0.5)0.3Mg3[(OH)4/Si4O10]
· 2 H2O |
monoklin |
|
VERMICULIT |
(Mg0,5,Ca0,5,Na,K)0,7(Mg,Fe,Al)3[(OH)2/(Al,Si)2Si2O10]
· 4 H2O |
monoklin |
|
|
||
|
CHLORIT |
Mineralgruppe |
|
|
KLINOCHLOR |
(Mg,Fe)5Al[(OH)8/AlSi3O10] |
monoklin |
|
Leuchtenbergit |
eisenarmer Klinochlor |
|
|
Pennin |
magnesiumreicher
Klinochlor |
|
|
Rhipidolith |
eisenreicher Klinochlor |
|
|
Sheridanit |
aluminiumreicher
Klinochlor |
|
|
BAILEYCHLOR |
(Zn,Fe,Al,Mg)6[(OH)8/(Al,Si)Si3O10] |
triklin |
|
|
||
|
KAOLINIT |
Al4[(OH)8/Si4O10] |
triklin |
|
HALLOYSIT-10Å |
Al4[(OH)8/Si4O10] ·
4 H2O |
monoklin |
|
HALLOYSIT-7Å |
Al4[(OH)8/Si4O10];
wird auch Metahalloysit genannt |
monoklin |
|
|
||
|
SERPENTIN |
Mineralgruppe |
|
|
CHRYSOTIL (Klino-, Ortho-, Para-) |
Mg6[(OH)8/Si4O10] |
monoklin / orthorhombisch
/ triklin |
|
Bergleder / -holz / -kork |
lederartiger Aktinolith,
Antigorit oder Palygorskit |
|
|
ANTIGORIT |
(Mg,Fe)6[(OH)8/Si4O10] |
monoklin |
|
LIZARDIT |
Mg6[(OH)8/Si4O10] |
hexagonal / trigonal |
|
CRONSTEDTIT |
Fe4Fe2[(OH)8/Fe2Si2O10] |
hexagonal / triklin |
|
|
||
|
PALYGORSKIT |
(Mg,Al)2[OH/Si4O10] · 4
H2O |
monoklin |
|
Bergleder / -holz / -kork |
lederartiger Aktinolith,
Antigorit oder Palygorskit |
|
|
SEPIOLITH |
Mg4[(OH)2/Si6O15] ·
6 H2O |
orthorhombisch |
|
Meerschaum (?) |
feinkristallin-dichter
Sepiolith |
|
|
RHODESIT (?) |
K2Na2Ca4[Si16O38]
· 12 H2O |
orthorhombisch |
|
|
||
|
FELDSPÄTE |
Mineralgruppe |
|
|
KALIFELDSPÄTE |
Mineralreihe |
|
|
MIKROKLIN |
K[AlSi3O8] |
triklin |
|
Amazonit |
blauer oder grüner
Mikroklin mit geringem Bleigehalt |
|
|
Perthit |
Mikroklin mit
faserig-lamellaren Entmischungen von Albit |
|
|
ORTHOKLAS |
K[AlSi3O8] |
monoklin |
|
Adular |
pseudorhomboedrischer
Orthoklas in alpinotypen Klüften |
|
|
Mondstein |
Orthoklas mit blauweißem
Schillereffekt |
|
|
PLAGIOKLASE |
Mineralreihe |
|
|
ALBIT |
Na[AlSi3O8] |
triklin |
|
Antiperthit |
Albit mit
faserig-lamellaren Entmischungen von Mikroklin |
|
|
Cleavelandit |
dünnblättriger Albit |
|
|
Periklin |
verzwillingter Albit in
alpinotypen Klüften |
|
|
OLIGOKLAS |
(Na,Ca)[(Si,Al)2Si2O8] |
triklin |
|
ANDESIN |
(Na,Ca)[(Al,Si)2Si2O8] |
triklin |
|
LABRADORIT |
(Ca,Na)[(Al,Si)2Si2O8] |
triklin |
|
BYTOWNIT |
(Ca,Na)[(Al,Si)2Si2O8] |
triklin |
|
ANORTHIT |
Ca[Al2Si2O8] |
triklin |
|
|
||
|
DANALITH |
Fe8[S2/Be6Si6O24] |
kubisch |
|
HELVIN |
Mn8[S2/Be6Si6O24] |
kubisch |
|
|
||
|
SKAPOLITH |
Mineralreihe |
|
|
MARIALITH |
Na4[Cl/Al3Si9O24] |
tetragonal |
|
Dipyr |
Marialith mit
Mejonit-Anteil |
|
|
MEJONIT |
Ca4[CO3/Al6Si6O24] |
tetragonal |
|
Mizzonit |
Mejonit
mit Marialith-Anteil |
|
|
|
||
|
ZEOLITHE |
Mineralgruppe |
|
|
NATROLITH |
Na2[Al2Si3O10] ·
2 H2O |
orthorhombisch / monoklin |
|
THOMSONIT * |
Na(Ca,Sr)2[Al5Si5O20] ·
6-7 H2O |
orthorhombisch |
|
MORDENIT |
(Ca,Na2,K2)[AlSi5O12]2 ·
7 H2O |
orthorhombisch / monoklin |
|
LAUMONTIT |
Ca[Al2Si4O12] · 3-4,5
H2O |
monoklin |
|
HEULANDIT * |
(Ca0,5,Na,K,Ba0,5,Mg0,5,Sr0,5)3[Al3Si9O24]
· 7-8 H2O |
monoklin |
|
KLINOPTILOLITH * (?) |
(Ca0,5,Na,K,Mg0,5,Sr0,5)3[Al2Si10O24]
· 7 H2O |
monoklin |
|
STILBIT * |
(Ca0.5,Na,K)3[Al3Si9O24]
· 9 H2O |
monoklin |
|
STELLERIT |
Ca[Al2Si7O18] · 7
H2O |
orthorhombisch |
|
COWLESIT |
Ca[Al2Si3O10] · 5-6
H2O |
orthorhombisch |
|
GISMONDIN |
Ca2[Al4Si4O16] ·
9 H2O |
monoklin |
|
PHILLIPSIT * |
(Ca0,5,K,Na,Ba0,5,Sr0,5)4-7[Al4-7Si12-9O32]
· 12 H2O |
monoklin |
|
HARMOTOM |
(Ba,Na2,K2)[Al2Si6O16]
· 6 H2O |
monoklin |
|
Wellsit |
Glied der Mischungsreihe
Harmotom - Phillipsit-Ca |
|
|
CHABASIT * |
(Ca,K2,Na2)[Al2Si4O12]
· 6 H2O |
trigonal / hexagonal |
|
Phakolith |
verzwillingter Chabasit
mit gekrümmten Flächen |
|
|
GMELINIT * |
(Ca,Na2,K2,Sr)[Al2Si4O12]2
· 5,5 H2O |
hexagonal |
|
LEVYN * (?) |
(Ca0,5,Na,K)2[Al2Si4O12]
· 5,5 H2O |
trigonal |
|
OFFRETIT (?) |
KCaMg[Al5Si13O36] · 16
H2O |
hexagonal |
|
ANALCIM |
Na2[Al2Si4O12] ·
2 H2O |
kubisch / tetragonal |
|
IX. Organische Verbindungen |
||
|
BERNSTEIN (?) |
(C,H,O) |
amorph |
|
URICIT |
C5H4N4O3 |
monoklin |
zum Inhaltsverzeichnis
zur Hauptseite
zur Stichwortsuche
|
Stand: 8.5.2010 |